Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından 4 Eylül 2026 Cuma günü Türkiye genelindeki camilerde okunacak cuma hutbesi yayımlandı. “Peygamberimiz ve Güzel Ahlak” başlığını taşıyan hutbede Hz. Muhammed’in örnek ahlakı, doğruluk, hayâ, kardeşlik, dayanışma, iş ve ticaret ahlakı, komşuluk hukuku, yetim ve muhtaçlara karşı sorumluluklar ile günümüz insanının manevi değerlerden uzaklaşmasına ilişkin uyarılar yer aldı.
Hutbede, Hz. Muhammed’in doğum yıl dönümü dolayısıyla ümmeti olmanın huzur ve mutluluğuna dikkat çekilirken, onun ahlakının yalnızca yaşadığı döneme ait olmadığı, bütün insanlık için evrensel bir örneklik taşıdığı vurgulandı. Diyanet, insan onuruna uygun bir hayatın Hz. Muhammed’in temsil ettiği güzel ahlakı tanımak ve günlük yaşama yansıtmakla mümkün olacağını belirtti.
Hutbe Hz. Muhammed’e hitapla başladı
Hutbenin başlangıcında Hz. Muhammed’e hitaben, “Ey Fahr-i Kâinat Efendimiz” ifadelerine yer verildi. Peygamberin, “Ne mutlu beni görmeden iman edenlere” sözü hatırlatılarak, onu görmeden iman eden ümmetinden olmanın huzur ve mutluluğunun yaşandığı belirtildi.
Bu bölümde Müslümanları Hz. Muhammed’in ümmeti olmakla şereflendiren Allah’a hamd ve sena edilirken, Peygamber’e, ailesine ve ashabına salât, selâm, tahiyyat, ikram ve hürmet ifadeleriyle dua edildi.
Kur’an’daki güzel ahlak övgüsü hatırlatıldı
Hutbede Hz. Muhammed’in, Kur’an-ı Kerim’de “Sen elbette yüce bir ahlak üzeresin” ifadesiyle övüldüğü hatırlatıldı. Onun, ilahi mesajın hayatta nasıl karşılık bulacağını insanlığa gösteren bir rehber olduğu ifade edildi.
Hz. Muhammed’in ahlakının yalnızca yaşadığı çağa ait veya uzaktan hayranlık duyulacak bir örneklik olmadığı vurgulandı. Peygamberin rahmet mesajlarının bütün insanlık için hikmetler taşıdığına dikkat çekildi.
İnsanın görünüşüne değil kalbine ve ameline bakıldığı vurgulandı
Hutbede Hz. Muhammed’in, “Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar” hadisine yer verildi. Bu sözle insanın değerinin dış görünüş, mal veya servetle değil, kalbi ve davranışlarıyla ölçüldüğü mesajı verildi.
Bu yaklaşımın, gösterişten uzak ve samimi bir hayat anlayışını gerektirdiği belirtildi. Diyanet, güzel ahlakın kişinin iç dünyası ile günlük davranışları arasındaki uyumla anlam kazandığını vurguladı.
Doğruluk ve yalandan sakınma çağrısı yapıldı
Hutbede doğruluğun İslam ahlakındaki önemine de geniş yer verildi. Hz. Muhammed’in, “Doğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür” sözü hatırlatıldı.
Aynı hadisin devamında yer alan, “Yalandan sakının. Çünkü yalan insanı kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür” uyarısı da aktarıldı. Böylece doğru sözlü olmanın bireysel ve toplumsal ahlakın temel unsurlarından biri olduğu vurgulandı.
İslam ahlakının özü hayâ olarak anlatıldı
Diyanet’in hutbesinde hayâ kavramı da öne çıkarıldı. Hz. Muhammed’in, “Her dinin kendine özgü bir ahlakı vardır; İslam ahlakının özü hayâdır” hadisine yer verildi.
Hutbede hayânın yalnızca bireysel bir mahcubiyet değil, davranışları ölçülü ve ahlaklı hale getiren temel bir değer olduğu mesajı verildi. Bu özelliğin insan ilişkilerinde saygı, edep ve sorumluluğu güçlendirdiği belirtildi.
Güzel ahlakın ahiretteki karşılığına dikkat çekildi
Hutbede Hz. Muhammed’in, “Kıyamet gününde müminin terazisinde güzel ahlaktan daha ağır bir şey olmayacaktır” hadisi aktarıldı. Böylece güzel ahlakın yalnızca dünya hayatında değil, ahiret hayatında da büyük önem taşıdığı vurgulandı.
Diyanet, bu hadis üzerinden Müslümanın davranışlarında güzel ahlakı merkeze alması gerektiğine dikkat çekti. Ahlaki tutumların iman hayatından ayrı düşünülemeyeceği ifade edildi.
İman ile sevgi ve kardeşlik arasında bağ kuruldu
Hutbede Hz. Muhammed’in, “İman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de gerçek manada iman etmiş olmazsınız” sözü hatırlatıldı. Bu ifadeyle iman, sevgi ve toplumsal dayanışma arasında doğrudan bağ kuruldu.
Toplumsal huzurun yalnızca kurallarla değil, insanların birbirlerine sevgi, saygı ve kardeşlik anlayışıyla yaklaşmaları sayesinde güçlenebileceği mesajı verildi. İmanın sosyal ilişkilere de yansıması gerektiği belirtildi.
Nefret, haset ve küslüğe karşı uyarı yapıldı
Toplumsal barışın korunması konusunda da Hz. Muhammed’in uyarılarına yer verildi. Hutbede, “Birbirinizden nefret etmeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları, kardeş olun” hadisi aktarıldı.
Bu sözlerle nefret, kıskançlık, ayrışma ve küslüğün toplum hayatında oluşturduğu olumsuzluklara dikkat çekildi. Müslümanların birbirlerine karşı kardeşlik hukukunu gözetmeleri istendi.
Hz. Muhammed’in hayatın her alanında örnek olduğu belirtildi
Diyanet, güzel ahlakın yalnızca ibadet hayatıyla sınırlı olmadığını, aileden eğitime, iş hayatından ticarete kadar tüm alanlarda karşılık bulması gerektiğini vurguladı. Hutbede bu kapsamda Kur’an-ı Kerim’deki, “İçinizden Allah’ın lütfuna ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar, Allah’ı çokça zikredenler için hiç şüphe yok ki, Resûlullah’ta güzel bir örneklik vardır” ayetine yer verildi.
Hz. Muhammed’in aile ilişkileri, toplumsal hayatı, insanlarla iletişimi ve çalışma ahlakıyla Müslümanlar için örnek olduğu belirtildi. Bu örnekliğin yalnızca teorik olarak bilinmesinin değil, günlük hayata aktarılmasının önem taşıdığı ifade edildi.
İşçinin ücretinin zamanında ödenmesi gerektiği hatırlatıldı
Hutbede çalışma hayatına ilişkin ahlaki sorumluluklara da dikkat çekildi. Hz. Muhammed’in işçinin ücretinin teri kurumadan ödenmesini emrettiği hatırlatıldı.
Bu örnekle işveren-çalışan ilişkilerinde adaletin ve emeğe saygının önemine vurgu yapıldı. Çalışanın hakkının geciktirilmemesi ve emeğinin karşılığının eksiksiz verilmesi, güzel ahlakın iş hayatındaki yansıması olarak sunuldu.
Komşusu açken tok yatmama sorumluluğu vurgulandı
Hutbede komşuluk hukukuna ilişkin de önemli bir hatırlatma yapıldı. Müslümanın komşusu açken tok olarak uyumaması gerektiğine ilişkin peygamber öğüdüne yer verildi.
Bu mesajla toplumsal dayanışmanın yalnızca kurumlara bırakılmaması, bireylerin de çevrelerindeki ihtiyaç sahiplerine karşı duyarlı olması gerektiği vurgulandı. Komşuluk ilişkilerinin maddi ve manevi sorumluluk içerdiği belirtildi.
Yetim, muhtaç ve hastalara karşı sorumluluklar hatırlatıldı
Hz. Muhammed’in, “Bir yetimin başını okşadın mı? Bir muhtacı doyurdun mu? Bir hastayı ziyaret ettin mi?” gibi sorularla Müslümanların ahlaki sorumluluklarını hatırlattığına hutbede yer verildi.
Bu ifadeler üzerinden yetimlerin gözetilmesi, ihtiyaç sahiplerinin doyurulması ve hastaların ziyaret edilmesi gibi davranışların güzel ahlakın önemli parçaları olduğu belirtildi. Toplumsal merhamet ve dayanışmanın bu tür davranışlarla güçleneceği ifade edildi.
Maddenin mananın önüne geçirilmesi eleştirildi
Hutbenin son bölümünde günümüz yaşam biçimine ilişkin eleştiriler yer aldı. Maddeyi önceleyen, manayı geri plana iten, görünür olmayı tek hedef haline getiren anlayışın insanları derinden etkilediği belirtildi.
Geçici olanın kalıcı olana, yalanın hakikate tercih edildiği bir anlayışın yaygınlaştığına dikkat çekildi. Diyanet, böylesi bir ortamda insanların kendileriyle yüzleşmeleri gerektiğini vurguladı.
Peygamberin güler yüzü ve nezaketi örnek gösterildi
Hutbede Hz. Muhammed’in güler yüzlü, nazik, ince ve hassas kişiliğinin Müslümanlar için örnek olması gerektiği ifade edildi. Bu nebevî ahlakın yalnızca anlatılmasının değil, ailede, toplumda ve günlük ilişkilerde yaşatılmasının önemine dikkat çekildi.
İnsan onuruna layık bir hayatın, Hz. Muhammed’in evrensel ahlak anlayışını tanımaktan ve ona sıkı sıkıya bağlı kalmaktan geçtiği vurgulandı. Bu ahlakın doğruluk, merhamet, hayâ, kardeşlik, adalet ve sorumluluk gibi değerleri birlikte içerdiği belirtildi.
Hutbe güzel ahlak duasıyla sona erdi
4 Eylül Cuma hutbesi, Hz. Muhammed’den nakledilen bir dua ile tamamlandı. Hutbenin sonunda, “Allah’ım! Beni güzel ahlaka eriştir. Senden başka güzel ahlaka eriştirecek yoktur. Kötü ahlakı benden uzaklaştır. Senden başka kötü ahlakı benden uzaklaştıracak yoktur” duasına yer verildi.
Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanan “Peygamberimiz ve Güzel Ahlak” konulu hutbe, 4 Eylül 2026 Cuma günü Türkiye genelindeki camilerde cuma namazı öncesinde okunacak.