Ehliyet direksiyon sınavlarında adayların önceden belirlenmiş bir parkuru ezberlemesine dayalı mevcut sistemin yerine, gerçek trafik koşullarındaki sürüş becerilerini daha kapsamlı ölçmeyi amaçlayan “serbest güzergah” modeli gündeme geldi. Yeni uygulamayla adayların yalnızca belirli bir rotayı tamamlaması değil, farklı trafik şartlarında araç kullanma, şerit değiştirme, park etme ve anlık durumlara doğru tepki verme becerilerinin değerlendirilmesi hedefleniyor.
Konya Sürücü Kursları Derneği Başkanı Selman Ceylan, serbest güzergah modelinin doğru kriterlerle uygulanması halinde sürücü eğitiminin niteliğini artırabileceğini belirtti. Ceylan, sistemin asıl amacının ehliyet almayı kolaylaştırmak değil, trafikte güvenli ve bilinçli şekilde araç kullanabilen sürücüler yetiştirmek olması gerektiğini söyledi.
Ezberlenen sınav güzergahının yerine gerçek trafik koşulları
Mevcut direksiyon sınavlarında adayların sınava girecekleri güzergahı önceden öğrenebildiğine dikkat çeken Ceylan, bunun zamanla parkurun ezberlenmesine yol açabildiğini ifade etti. Ceylan’a göre belirli bir güzergahı iyi bilmek, adayın değişen trafik koşullarındaki gerçek sürüş yeteneğini tek başına ortaya koymaya yetmiyor.
Serbest güzergah modelinde ise adayların daha farklı yol ve trafik şartlarıyla karşılaşması öngörülüyor. Böylece adayın yalnızca direksiyon hakimiyeti değil, çevre kontrolü, trafik işaretlerini takip etme, şerit disiplinine uyma ve beklenmedik durumlarda doğru karar verme becerisinin de sınanması amaçlanıyor.
Şerit değiştirme ve park becerileri daha fazla öne çıkacak
Yeni sistemin hayata geçirilmesi halinde adayların gerçek trafikte ihtiyaç duyacağı temel sürüş becerilerinin sınavdaki ağırlığının artması bekleniyor. Şerit değiştirme, kavşaklara yaklaşım, dönüşler, park manevraları, trafik akışına uyum ve diğer sürücülerle güvenli mesafe gibi başlıkların değerlendirmede daha belirleyici olması hedefleniyor.
Bu modelle adayın belirli noktaları ezberleyerek sınavı tamamlaması yerine, sürüş sırasında karşısına çıkan farklı durumlara nasıl tepki verdiğinin görülmesi amaçlanıyor. Böylece sınavın, günlük trafik hayatına daha yakın bir değerlendirme yöntemi haline gelmesi öngörülüyor.
Türkiye genelinde aynı kriterlerin uygulanması istendi
Selman Ceylan, serbest güzergah uygulamasının başarılı olabilmesi için değerlendirme kriterlerinin açık ve standart olması gerektiğini vurguladı. Adayların hangi hataların başarısızlık nedeni sayılacağını ve hangi sürüş becerilerinin hangi ölçütlerle değerlendirileceğini sınav öncesinde bilmesi gerektiğini belirtti.
Ceylan, uygulamanın illere veya ilçelere göre farklılaşmasının adaylar açısından eşitsizlik oluşturabileceğine dikkat çekti. Bu nedenle sınav komisyonlarının kullanacağı kriterlerin Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanmasının önem taşıdığını ifade etti.
Serbest güzergahın sınırları da net olmalı
Yeni modelde sınav güzergahının tamamen belirsiz hale getirilmemesi gerektiğine işaret eden Ceylan, uygulamanın belirli kurallar ve sınırlar içinde yürütülmesi gerektiğini söyledi. Güzergahların gereğinden fazla geniş tutulmasının sınav süresini ve adaylar üzerindeki baskıyı artırabileceğini kaydetti.
Sınav alanlarının trafik yoğunluğu, yol yapısı ve güvenlik şartlarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirten Ceylan, adaylar arasında adil bir değerlendirme yapılabilmesi için güzergahların benzer zorluk seviyelerine sahip olması gerektiğini dile getirdi.
Sürücü kursları ve eğitmenler de yeni sisteme hazırlanacak
Serbest güzergah modeline geçilmesi halinde yalnızca sürücü adaylarının değil, sürücü kursları ve direksiyon eğitmenlerinin de eğitim programlarını yeni sisteme göre uyarlaması gerekecek. Eğitimlerin belirli sınav rotalarını tekrar etmek yerine farklı yol ve trafik koşullarında sürüş pratiğine ağırlık vermesi gündeme gelecek.
Sınav komisyonlarının da yeni değerlendirme sistemine yönelik ortak bir eğitimden geçirilmesinin önemli olacağı belirtiliyor. Böylece farklı sınav görevlileri arasında değerlendirme farklarının azaltılması ve adayların aynı standartlarla sınava alınması hedefleniyor.
Amaç daha güvenli sürücüler yetiştirmek
Ceylan, yapılacak düzenlemenin ehliyet sınavlarını daha kolay veya daha zor hale getirmek üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Temel hedefin trafik kurallarına hakim, aracını güvenli şekilde kullanabilen ve değişen trafik koşullarına doğru tepki verebilen sürücüler yetiştirmek olduğunu vurguladı.
Serbest güzergah modelinin nasıl uygulanacağı, sınav rotalarının hangi esaslara göre oluşturulacağı ve değerlendirme kriterlerinin nasıl belirleneceği ise yapılacak düzenlemelerle netleşecek. Sistemin hayata geçirilmesi halinde direksiyon sınavlarında ezbere dayalı parkur anlayışından gerçek trafik performansını ölçmeye yönelik daha kapsamlı bir modele geçilmiş olacak.