Tarihi kayıtlara göre kaleye ilişkin ilk yazılı belgeler 1571 yılına dayanıyor. 1577 tarihli bir belgede ise kaleden “Sultan Süleyman Hayratı” olarak söz ediliyor.
17’nci yüzyılda Çorum’a gelen Evliya Çelebi, seyahatnamesinde kalenin şehrin kıble yönünde yer aldığını ve Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan tarafından inşa ettirildiğini aktarıyor. Kare planlı olarak inşa edilen yapıda kesme taş, moloz taş ve Roma-Bizans dönemlerine ait devşirme taşların kullanıldığı biliniyor. Kalenin dört köşesinde birer burç bulunurken, kuzey cephede kapı ile birlikte üç, diğer cephelerde ise ikişer dikdörtgen çıkıntı yer alıyor.
Kale içinde bir yaşam vardı
Osmanlı döneminden itibaren yerleşim alanına dönüşen Çorum Kalesi, uzun yıllar boyunca konut alanı olarak kullanıldı. Kale içerisinde bir cami ile birlikte toplam 42 konut bulunduğu, 2010 yılına kadar vatandaşların burada yaşamını sürdürdüğü belirtiliyor. Cumhuriyet döneminde de yerleşimin devam ettiği kale, bu yönüyle Türkiye’de nadir örneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
Kale içinde yaşayan vatandaşlar, dar sokakları, komşuluk ilişkileri ve tarihi atmosferiyle geçen günlerini özlemle anıyor. 2010 yılında kamulaştırma süreciyle birlikte kale içindeki 42 hane boşaltıldı. Bunlar arasında 1 cami, 3 tescilli yapı ve 39 metruk bina yer aldı.
Restorasyon süreci sürüyor
Ankara 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün izni doğrultusunda, kale içindeki bazı parsellerde bulunan yapıların yıkımı gerçekleştirildi. Uzun yıllar boş kalması nedeniyle metruk hale gelen evler, restorasyon çalışmaları kapsamında kaldırıldı.
2023 yılında başlayan kapsamlı restorasyon çalışmaları büyük ölçüde tamamlanma aşamasına geldi. Çorum Belediyesi tarafından yürütülen çalışmalarla kalenin turizme kazandırılması hedefleniyor. Tarihi dokunun korunarak ayağa kaldırılmasıyla birlikte Çorum Kalesi’nin hem kültürel miras hem de turizm açısından önemli bir cazibe merkezi olması planlanıyor.
Bin yılı aşkın geçmişiyle ayakta kalan Çorum Kalesi, bir dönem içinde barındırdığı yaşamla, bugün ise restorasyon süreciyle kentin tarihine ışık tutmaya devam ediyor.
