Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda, ülkelerin gerçek yüz ölçümlerini daha doğru oranlarla yansıtan Equal Earth harita projeksiyonunun kullanımının teşvik edilmesine yönelik karar kabul edildi. Afrika ülkelerinin öncülüğünde gündeme gelen düzenlemeye 164 ülke destek verirken, 6 ülke çekimser kaldı; ABD ise karşı oy kullanan tek ülke oldu.
Kararın çıkış noktasını Afrika ülkelerinin başlattığı “Haritayı Düzelt” kampanyası oluşturdu. Kampanyada, yaygın biçimde kullanılan Mercator projeksiyonunun özellikle Afrika, Güney Amerika ve Güney Asya gibi bölgeleri gerçek boyutlarından daha küçük gösterdiği savunuldu.
Equal Earth gerçek yüz ölçümlerine daha yakın oranlar sunuyor
Equal Earth projeksiyonu, ülkelerin ve kıtaların yüz ölçümlerini küresel ölçekte daha dengeli biçimde göstermeyi amaçlıyor. Böylece dünya haritasında kara parçaları arasındaki büyüklük farklarının gerçeğe daha yakın algılanması hedefleniyor.
Bu yaklaşım özellikle Afrika kıtasının haritalardaki görünümü açısından önem taşıyor. Mercator projeksiyonunda kutuplara yakın bölgeler olduğundan çok daha büyük görünürken, ekvatora yakın geniş kara parçaları görece küçük algılanabiliyor.
Mercator projeksiyonu 1569’dan bu yana kullanılıyor
Günümüzde en bilinen dünya haritalarının önemli bölümü, Flaman kartograf Gerardus Mercator’un 1569 yılında geliştirdiği projeksiyon sistemine dayanıyor. Sistem esas olarak denizcilik ve rota takibi için tasarlandığı için açıları korumada avantaj sağlıyor ancak yüz ölçümlerinde ciddi bozulmalara yol açıyor.
Özellikle ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe kara parçalarının haritadaki boyutu büyüyor. Bu nedenle Grönland, Mercator haritalarında Güney Amerika’ya yakın büyüklükte görünürken, gerçek yüz ölçümü karşılaştırmalarında aradaki fark çok daha yüksek seviyede bulunuyor.
Afrika gerçekte Grönland’dan yaklaşık 14 kat büyük
Harita tartışmasında en sık verilen örneklerden biri Afrika ile Grönland arasındaki fark oldu. Afrika kıtasının yüz ölçümü yaklaşık 30 milyon kilometrekareyi aşarken, Grönland yaklaşık 2,1 milyon kilometrekare büyüklüğünde bulunuyor.
Bu nedenle Afrika’nın yüz ölçümü Grönland’ın yaklaşık 14 katına ulaşıyor. Ancak Mercator projeksiyonunda kutuplara yakın Grönland büyük ölçüde genişlediği için iki kara parçası arasındaki gerçek fark görsel olarak belirgin şekilde azalıyor.
Kampanyada jeopolitik algı vurgusu yapıldı
“Haritayı Düzelt” kampanyasının savunucuları, meselenin yalnızca teknik bir kartografik tercih olmadığını belirtiyor. Haritadaki oransal bozulmaların, Afrika ve Güney Yarımküre ülkelerinin büyüklüğü, ekonomik potansiyeli ve jeopolitik ağırlığı konusunda yanlış bir algı oluşturabileceği ifade ediliyor.
BM Genel Kurulu’nda kabul edilen kararla birlikte Equal Earth projeksiyonunun daha yaygın biçimde kullanılması teşvik edilecek. Böylece dünya haritalarında ülkelerin ve kıtaların gerçek yüz ölçümlerine daha yakın oranlarda gösterilmesi amaçlanıyor.
