Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, e-ticaret siteleri ve dijital platformlarda tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyen sahte yorum, beğeni, yıldız, takipçi ve sepete ekleme gibi yapay etkileşim uygulamalarına yönelik denetimlerini sıkılaştırdı. Yapılan incelemelerde mevzuata aykırı hizmet sunduğu belirlenen çok sayıda internet adresi hakkında erişimin engellenmesine karar verildi.
Sahte yorum ve yıldız satışları mercek altında
Reklam Kurulu tarafından yürütülen incelemelerde, işletmelerin veya ürünlerin internet ortamındaki görünürlüğünü artırmak amacıyla beğeni, görüntüleme, takipçi, yorum ve yıldız gibi verilerin yapay yöntemlerle artırıldığı tespit edildi. Bu uygulamaların ürün veya işletmelerin gerçekte olduğundan daha fazla ilgi gördüğü izlenimini oluşturduğu değerlendirildi.
Kurul, tüketicilerin alışveriş tercihlerinde etkili olabilecek bu tür verilerin gerçeği yansıtmamasının yanıltıcı ticari uygulama niteliği taşıdığına dikkat çekti. Özellikle gerçek bir alışveriş deneyimine dayanmayan yorum ve değerlendirmelerin tüketicilerin kararlarını doğrudan etkileyebileceği belirtildi.
Favoriye alma ve sepete ekleme hizmetleri de denetleniyor
Denetimlerin yalnızca sahte yorum, takipçi ve beğenilerle sınırlı olmadığı bildirildi. Ürünlerin ücret karşılığında favoriye alınmasını ya da sepete eklenmesini sağlayan bot ve benzeri hizmetler de Reklam Kurulu'nun inceleme kapsamına girdi.
Bir işletmeden herhangi bir mal veya hizmet satın almayan kişilerin yorum yapmaya yönlendirilmesi ve bu değerlendirmelerin alışveriş platformlarında yayımlanması da yanıltıcı ticari uygulamalar arasında değerlendirildi. Böylece gerçek kullanıcı ilgisi ile yapay olarak oluşturulan etkileşimin birbirinden ayrılması hedefleniyor.
Gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler için hizmet alınamayacak
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında, ürünlerin satışını artırmak amacıyla gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler yaptırılmasına izin verilmiyor. Bir ürün veya hizmet hakkında olumlu yorum, yüksek puan ya da onaylayıcı ifadeler oluşturulması amacıyla kişi veya kuruluşlardan hizmet satın alınması da mevzuata aykırı kabul ediliyor.
Düzenlemenin temelinde, tüketicilerin satın alma kararı verirken gerçek deneyimlere dayanan yorum ve değerlendirmelere ulaşabilmesi bulunuyor. Yapay etkileşimlerle oluşturulan yüksek ilgi görüntüsünün ise tüketicinin ekonomik davranışını değiştirebilecek yanıltıcı bir unsur oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Olumsuz yorumları gizleyen hizmetler de takipte
Reklam Kurulu'nun incelemelerinde, işletmeler hakkında yapılan olumsuz tüketici yorumlarının görünürlüğünü azaltmayı veya tamamen engellemeyi amaçlayan hizmetler de ele alındı. Bazı sistemlerin olumsuz değerlendirmelerin yayımlanmasını veya diğer tüketiciler tarafından görülmesini zorlaştırdığı tespit edildi.
Bu tür uygulamaların tüketicilerin ürün veya işletmeler hakkında dengeli bilgi edinmesinin önüne geçebileceği belirtildi. Olumsuz kullanıcı deneyimlerinin yapay yöntemlerle görünmez hâle getirilmesi de tüketiciyi yanıltabilecek ticari uygulamalar kapsamında değerlendiriliyor.
Çok sayıda internet adresine erişim engeli kararı
Reklam Kurulu, yapılan incelemeler sonucunda mevzuata aykırı ilan ve hizmetlerin bulunduğu çok sayıda internet adresi hakkında erişimin engellenmesine karar verdi. Erişim engeli uygulanan hizmetlerin farklı dijital platformlarda yapay etkileşim oluşturmayı amaçladığı belirlendi.
İnceleme kapsamındaki hizmetler arasında arama motorlarında 5 yıldız ve yorum satışı yapılmasından e-ticaret platformlarında takipçi, beğeni, favori ve sepete ekleme botlarının kullanılmasına kadar farklı yöntemler bulunuyor. Bakanlığın, tüketicilerin alışveriş kararlarını yanıltıcı biçimde etkileyen uygulamalara yönelik denetimlerini sürdürmesi bekleniyor.