Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Hitit başkenti Hattuşa’da yürütülen kazılarda, Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir çivi yazılı tablet parçası gün yüzüne çıkarıldı. Yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemelerin ardından buluntunun, antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu belirlendi.
Büyükkale’de bulundu, bir yıl boyunca incelendi
Tablet parçası, Hitit kral sarayının bulunduğu Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında bulundu. Bir yüzü korunmuş halde günümüze ulaşan eser üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel inceleme yapıldı.
Çalışmalar sonucunda tabletin, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi. Yeni buluntu, antlaşmanın Hattuşa’da bulunan kil tablet nüshalarının eksik bölümlerinin tamamlanmasına yönelik çalışmalar açısından da önem taşıyor.
Sığınan insanlara ilişkin hükümler yer alıyor
Yeni bulunan parçada, antlaşmanın 12 ile 20. maddeleri arasında ele alınan ve tarafların ülkelerinden kaçarak diğer ülkeye sığınan kişilere nasıl davranılacağını düzenleyen hükümlere ait satırlar bulunuyor. Kırık ve eksik bölümleri bulunan tablette, Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edildiği ve evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin yer aldığı belirlendi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaşarak, buluntunun taşıdığı mesaja dikkati çekti. Ersoy, insanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin binlerce yıl öncesinden bugüne güçlü bir mesaj taşıdığını belirterek, keşfin Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
Ersoy’dan insan hayatı ve barış vurgusu
Bakan Ersoy, paylaşımında binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu mirasın insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğunu hatırlattığını belirtti. Filistin’de yaşananlara da değinen Ersoy, Filistinliler başta olmak üzere tüm insanların güven, barış ve huzur içinde yaşayacağı bir gelecek temennisinde bulundu ve keşifte emeği geçen kazı ekibi ile bilim insanlarını tebrik etti.
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenirken, Akadça metne ait kil tablet parçaları Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında ortaya çıkarılmıştı. Daha önce bulunan parçalar İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunurken, Büyükkale’de devam eden kazılarda antlaşmanın eksik diğer parçalarına da ulaşılması hedefleniyor.
