Türkiye’de konut sahibi olmak, artan fiyatlar ve hane gelirleri arasındaki fark nedeniyle giderek zorlaşıyor. Eurostat verilerine göre Türkiye, ev sahipliği oranında Avrupa ülkeleri arasında 29’uncu sırada yer alırken, UN-Habitat verileri ortalama fiyatlı bir konutun bedelinin Türkiye’de yaklaşık 12,6 yıllık hane gelirine karşılık geldiğini ortaya koydu.
Konut fiyatlarının gelirlerden daha hızlı artması dünya genelinde de ev sahipliğini zorlaştırıyor. Türkiye’de ise hem konuta erişim süresi hem de gençlerin ilk evini satın alma yaşı Avrupa ortalamasının üzerinde seyrediyor. Euronews’in daha önce aktardığı verilere göre Türkiye’de ilk kez ev alanların ortalama yaşı 34,1’e kadar yükselmiş durumda.
Türkiye Avrupa’da 29’uncu sırada
Eurostat’ın konut verilerine göre Avrupa ülkeleri arasında ev sahipliği oranlarında önemli farklılıklar bulunuyor. Türkiye yaklaşık yüzde 57 seviyesindeki oranıyla Avrupa sıralamasında 29’uncu sırada yer alıyor.
Türkiye’nin gerisinde Avusturya, Almanya ve İsviçre gibi kiracılığın daha yaygın olduğu ülkeler bulunuyor. Avrupa’da listenin üst sıralarında ise Doğu Avrupa ülkeleri dikkat çekiyor. Romanya’da ev sahipliği oranı yaklaşık yüzde 96’ya, Slovakya’da yüzde 94’e ve Macaristan’da yüzde 91’e ulaşıyor.
Bir ev için 12,6 yıllık gelir gerekiyor
Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı’nın Dünya Kentler Raporu’nda yer alan verilere göre Türkiye’de ortalama fiyatlı bir konut satın almak için yaklaşık 12,6 yıllık hane gelirine ihtiyaç bulunuyor.
Bu değer, 11,2 yıl seviyesindeki dünya ortalamasının üzerinde bulunuyor. Türkiye bu göstergeye göre 183 ülke arasında 134’üncü sırada yer alırken, konutun hane gelirlerine kıyasla pahalı olduğu ülkeler arasında gösteriliyor.
Belçika ve Danimarka’da konuta erişim daha kolay
Avrupa ülkeleri karşılaştırıldığında konut fiyatlarının hane gelirine oranı açısından daha erişilebilir piyasalar da bulunuyor. Belçika’da ortalama fiyatlı bir konut yaklaşık 6,5 yıllık, Danimarka’da ise 6,6 yıllık hane gelirine karşılık geliyor.
Almanya’da bu süre 10,7 yıl, Avusturya’da 10,3 yıl ve Fransa’da 11,8 yıl olarak hesaplanıyor. Türkiye’deki 12,6 yıllık süre, bu ülkelerin tamamının üzerinde bulunuyor.
Doğu Avrupa’da ev sahipliği daha yüksek
Avrupa’da ev sahipliği oranlarının en yüksek olduğu ülkelerin önemli bölümünü Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri oluşturuyor. Eurostat, bu ülkelerdeki yüksek oranlarda geçmişte uygulanan özelleştirme politikaları ve konutların hane halkına devredilmesinin önemli rol oynadığını belirtiyor.
Batı Avrupa’da ise tablo farklı. Almanya, Avusturya ve İsviçre gibi ülkelerde gelişmiş kiralama piyasaları, uzun süreli kira sözleşmeleri ve güçlü kiracı hakları nedeniyle ev sahibi olmak yerine kirada yaşamak daha yaygın bir tercih olarak öne çıkıyor.
Türkiye’de ev sahipliği yıllar içinde geriledi
TÜİK’in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, Türkiye’de kendi konutunda yaşayanların oranında son yıllarda düşüş yaşandığını gösteriyor. Oturduğu konutun sahibi olanların oranı 2020 yılında yüzde 57,8 seviyesindeyken 2024 yılında yüzde 56,1’e kadar geriledi.
2025 verilerinde ise oran yeniden yaklaşık yüzde 57 seviyesine yükseldi. Buna rağmen Türkiye’de özellikle gençler açısından konut sahibi olma süresinin uzadığı görülüyor.
İlk evini alma yaşı 34’ü geçti
RE/MAX Avrupa Konut Trendleri Raporu’na göre Türkiye’de ilk kez ev satın alanların ortalama yaşı 34,1 olarak hesaplandı. Avrupa ortalaması ise 31,3 yaş seviyesinde bulunuyor.
Türkiye’de ilk evini 35 yaşına kadar satın alanların oranı yüzde 56’da kalırken, Avrupa ortalaması yüzde 69,5 seviyesinde. Bu tablo, Türkiye’de konut sahipliğinin özellikle genç haneler açısından daha ileri yaşlara kaydığına işaret ediyor.
